Dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp sau khi ăn hoặc khi nằm xuống, với biểu hiện như ợ nóng, ợ chua, nóng rát ngực và khó chịu ở cổ họng. Một số người còn bị ho kéo dài, khàn tiếng hoặc vướng nghẹn khi nuốt. Nhận biết sớm triệu chứng và hiểu rõ trào ngược dạ dày là gì sẽ giúp kiểm soát bệnh, hạn chế nguy cơ biến chứng.
Dấu hiệu trào ngược dạ dày là gì và nguyên nhân do đâu?
Trước khi tìm hiểu tin tổng hợp về các biểu hiện cụ thể, cần hiểu trào ngược dạ dày là gì. Đây là tình trạng dịch trong dạ dày, bao gồm axit và đôi khi có cả thức ăn, trào ngược lên thực quản. Nếu hiện tượng này diễn ra thường xuyên, gây khó chịu hoặc tổn thương niêm mạc thực quản thì được xem là bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
Thông thường, cơ vòng thực quản dưới hoạt động như một chiếc van, giúp ngăn dịch dạ dày đi ngược lên trên. Khi bộ phận này suy yếu hoặc đóng mở không đúng thời điểm, axit dễ trào ngược vào thực quản.
Một số nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
– Suy yếu cơ thắt thực quản dưới: Khi cơ vòng không đóng kín, dịch dạ dày dễ trào lên.
– Thừa cân, béo phì: Mỡ thừa vùng bụng làm tăng áp lực lên dạ dày.
– Thói quen ăn uống: Ăn quá no, sử dụng nhiều đồ chiên rán hoặc ăn sát giờ ngủ có thể khiến triệu chứng nặng hơn.
– Chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá và caffeine có thể làm trầm trọng tình trạng trào ngược ở một số người.
– Thoát vị hoành: Làm thay đổi vị trí và cơ chế hoạt động của vùng nối giữa dạ dày với thực quản.
Dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp
Các dấu hiệu trào ngược dạ dày không phải lúc nào cũng rõ ràng. Có người thường xuyên bị ợ chua sau bữa ăn, trong khi người khác lại cảm thấy nóng rát ở ngực hoặc khó chịu ở cổ họng.
Những biểu hiện phổ biến bao gồm:
Ợ nóng, nóng rát vùng ngực
Người bệnh thường cảm thấy nóng ran phía sau xương ức, đôi khi lan lên cổ. Triệu chứng dễ xuất hiện sau khi ăn no, cúi người hoặc nằm ngay sau bữa ăn.
Ợ chua, ợ hơi thường xuyên
Dịch axit từ dạ dày trào lên khiến người bệnh có vị chua hoặc đắng trong miệng. Tình trạng này thường xuất hiện sau khi ăn và có thể đi kèm đầy bụng.
Buồn nôn, khó chịu sau khi ăn
Một số người cảm thấy buồn nôn, đầy bụng hoặc khó tiêu. Đôi khi, thức ăn và dịch tiêu hóa trào lên cổ họng, tạo cảm giác muốn nôn.
Đau tức vùng ngực
Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc tức ngực sau khi ăn. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi cơn đau ngực đều do trào ngược. Nếu đau dữ dội, kèm khó thở hoặc vã mồ hôi, cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim mạch.
Vướng nghẹn ở cổ họng
Dịch axit tiếp xúc với vùng họng có thể gây kích ứng, khiến người bệnh cảm thấy như có vật mắc ở cổ. Những dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày trên có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc kết hợp với nhau, tùy tình trạng của mỗi người.
Biểu hiện trào ngược dạ dày
Không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện ợ nóng hay ợ chua điển hình. Một số dấu hiệu trào ngược dạ dày lại liên quan đến đường hô hấp trên và vùng thanh quản, khiến nhiều người nhầm lẫn với viêm họng hoặc dị ứng thông thường.
Các biểu hiện thường gặp gồm:
– Ho kéo dài: Người bệnh có thể bị ho khan, đặc biệt vào ban đêm hoặc sau khi ăn.
– Khàn tiếng: Axit tiếp xúc với vùng thanh quản có thể gây kích ứng, khiến giọng nói trở nên khàn, nhất là vào buổi sáng.
– Đau rát họng: Cổ họng thường xuyên khô, nóng rát hoặc khó chịu.
– Hôi miệng: Dịch dạ dày trào lên có thể để lại vị chua, đắng và gây mùi khó chịu.
– Tăng tiết nước bọt: Một số người đột nhiên tiết nhiều nước bọt, có cảm giác miệng chua và phải nuốt liên tục.
– Khó nuốt: Khi thực quản bị viêm hoặc tổn thương, người bệnh có thể gặp khó khăn khi nuốt thức ăn.
Đáng chú ý, những triệu chứng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý tai mũi họng hoặc hô hấp khác. Vì vậy, nếu ho kéo dài, khàn tiếng hoặc đau họng tái phát, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân.
Khi nào nguy hiểm và cần đi khám?
Phần lớn trường hợp trào ngược dạ dày có thể kiểm soát bằng cách thay đổi lối sống kết hợp điều trị phù hợp. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu trào ngược dạ dày xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra.
Một số biểu hiện cảnh báo gồm:
– Khó nuốt hoặc cảm giác thức ăn thường xuyên mắc ở cổ, ngực.
– Đau khi nuốt, nuốt vướng kéo dài.
– Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu giống bã cà phê.
– Đi ngoài phân đen, có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.
– Sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn kéo dài.
– Nôn ói thường xuyên.
Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể gây viêm, loét hoặc hình thành sẹo làm hẹp thực quản. Một số trường hợp còn xuất hiện Barrett thực quản, tình trạng biến đổi tế bào niêm mạc có liên quan đến nguy cơ ung thư thực quản. Để xác định bệnh, bác sĩ có thể chỉ định nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng, đo pH thực quản hoặc các phương pháp kiểm tra khác tùy tình trạng cụ thể.
Cách xử lý, phòng ngừa hiệu quả
Khi nhận thấy các dấu hiệu trào ngược dạ dày, người bệnh nên chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt để cải thiện triệu chứng. Bên cạnh việc nhận biết sớm, áp dụng những biện pháp chăm sóc phù hợp cũng giúp hạn chế tình trạng axit trào ngược và bảo vệ sức khỏe tiêu hóa
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Nên chia thành nhiều bữa nhỏ thay vì ăn quá no. Ưu tiên rau xanh, ngũ cốc, thịt nạc và cá. Đồng thời, hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm cay nóng hoặc những món khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
Cà phê, rượu bia, nước ngọt có gas cũng có thể là yếu tố kích thích ở một số người. Nên theo dõi phản ứng của cơ thể để điều chỉnh phù hợp.
Không nằm ngay sau khi ăn
Sau bữa ăn, nên ngồi hoặc đi lại nhẹ nhàng. Tốt nhất, hãy chờ khoảng 2–3 giờ trước khi nằm ngủ để hạn chế axit trào ngược. Người thường xuyên bị ợ nóng ban đêm có thể kê cao phần đầu giường khoảng 15–20 cm.
Duy trì cân nặng hợp lý
Nếu đang thừa cân, giảm cân từ từ có thể giúp giảm áp lực lên vùng bụng. Người bệnh nên duy trì vận động vừa sức như đi bộ, đạp xe hoặc tập thể dục nhẹ nhàng.
Hạn chế thuốc lá và rượu bia
Thuốc lá có thể làm suy giảm hoạt động của cơ thắt thực quản dưới. Rượu bia cũng có thể khiến triệu chứng khó kiểm soát hơn. Vì vậy, hạn chế những chất này là lựa chọn có lợi cho sức khỏe tiêu hóa.
Sử dụng thuốc theo hướng dẫn
Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng axit, alginate hoặc thuốc ức chế bơm proton (PPI). Người bệnh không nên tự ý mua thuốc sử dụng kéo dài hoặc ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Kết luận
Nhận biết sớm dấu hiệu trào ngược dạ dày giúp chủ động chăm sóc sức khỏe và hạn chế biến chứng. Các biểu hiện như ợ nóng, ợ chua, đau tức ngực, ho kéo dài hay khàn tiếng không nên xem nhẹ. Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, người bệnh nên thăm khám khi triệu chứng kéo dài để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Nguồn: Sưu tầm
